wi Ιστορική Εξέλιξη Ηλεκτρομαγνητισμού - Το ταξίδι προς τον «θησαυρό» του Κεραυνού - Orange Light Beams
Cur – Quomodo – Quando
Exploring the Fabric of the Cosmos


Ιστορική Εξέλιξη Ηλεκτρομαγνητισμού - Το ταξίδι προς τον «θησαυρό» του Κεραυνού

Δευτέρα, Νοεμβρίου 19, 2012

    Στα παραμύθια τους οι άνθρωποι συνηθίζουν, όταν αυτά αναφέρονται στο ουράνιο τόξο, να μιλούν για τον θησαυρό που υπάρχει στην άκρη του. Καμιά φορά, όταν το σκέφτομαι, μου φαίνεται περίεργο πώς δεν υπάρχουν αντίστοιχα παραμύθια για τους κεραυνούς. Ίσως υπεύθυνο γι΄ αυτό να είναι το γεγονός πως αντίθετα με την ήρεμη αρμονία του ουράνιου τόξου, ο κεραυνός έχει να επιδείξει μια τεράστια, καταστροφική ισχύ, που έχει ενίοτε κατατρομάξει τους ανθρώπους, τόσο ώστε να τον χαρακτηρίσουν ως την «κατάρα των Θεών».

    Το αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι πως το ταξίδι της αποκάλυψης του «θησαυρού του Κεραυνού», της γενεσιουργού του δηλαδή αιτίας, υπήρξε μακροχρόνιο κι επίπονο και παράλληλα καθοριστικό για τον ανθρώπινο πολιτισμό, έτσι όπως τον γνωρίζουμε και τον ζούμε στις μέρες μας. Και βέβαια δεν είναι διόλου τυχαίο το γεγονός πως η έναρξη της ανάπτυξης αυτού του κλάδου της φυσικής επιστήμης, συμπίπτει χρονικά με την επιστημονική επανάσταση και τον διαφωτισμό και εξελίσσεται στη συνέχεια με επιταχυνόμενο ρυθμό, συνδεδεμένη άρρηκτα με την βιομηχανική επανάσταση και αυτήν της υψηλής τεχνολογίας του 20ού αιώνα.

    Και σε αυτή την περίπτωση, όπως και σε κάθε άλλη που αφορά στην επιστήμη, τίποτε δεν χαρίστηκε. Αμέτρητοι άνθρωποι χρειάστηκε να εργαστούν σκληρά για να ανακαλύψουν τους νόμους της φύσης που αφορούν στα ηλεκτρικά φαινόμενα, και ακόμη περισσότεροι για να καταφέρουν να μετατρέψουν αυτήν την τεχνογνωσία σε πράξη. Θυμάμαι, όταν ήμουν παιδί, έψαχνα στο πίσω μέρος της τηλεόρασης, για να ανακαλύψω την «μυστική πόρτα» από την οποία οι εικόνες έμπαιναν σε αυτό το μαγικό κουτί. Δεν ξέρω αν κάτι τέτοιο ήταν κοινό στα παιδιά της ηλικίας μου, όμως κατανάλωσα αρκετό χρόνο να προσπαθώ να ξεδιαλύνω το μυστήριο. Ώσπου έμαθα, ότι για την «μαγεία» αυτή, ήταν εν μέρει υπεύθυνο ένα μικροσκοπικό σωματίδιο, που δεν μπορούσα να δω, και που η ετυμολογία του ονόματός του χάνεται στα βάθη των αιώνων: το ηλεκτρόνιο.

    Με αρωγό μου λοιπόν, ένα βιβλίο Ιστορίας της Φυσικής και κάποιες πηγές από το διαδίκτυο, αποφάσισα να γράψω λίγα πράγματα για τον «θησαυρό του Κεραυνού». Ίσως σε μερικά σημεία, η ιστορία να μοιάσει λίγο με παραμύθι. Δεν ξέρω αν θα είναι τόσο ευχάριστο, θαρρώ όμως πως αξίζει τον κόπο να δούμε πόσο δυσκολεύτηκαν οι άνθρωποι να κατακτήσουν κάποιες έννοιες, που τώρα διδάσκονται στο Γυμνάσιο. Ίσως μάλιστα, κάποιοι από μας συνειδητοποιήσουν, ότι τα i-phone που καθημερινά χρησιμοποιούν, αποτελούν προϊόν δουλειάς, τόσο σκληρής, που είναι δύσκολο να την φανταστεί κάποιος.

    Από την αρχαιότητα ήδη, ήταν γνωστή η ιδιότητα κάποιων σωμάτων, όταν τρίβονται με ύφασμα να έλκουν μικρά κομματάκια χαρτιού ή μικρά άχυρα. Ο Θαλής ο Μιλήσιος (περ. 630/635 π.Χ. - 543 π.Χ.) καταγράφει ότι το ήλεκτρον, το γνωστό σε μας κεχριμπάρι (δηλαδή το απολιθωμένο ρετσίνι των πεύκων), έχει την ιδιότητα αυτή. Ωστόσο, κανείς δεν ενδιαφέρθηκε για το φαινόμενο αυτό στις δύο χιλιετίες που ακολούθησαν, κι έτσι, πέρα από κάποιες αποσπασματικές έρευνες, λίγα πράγματα έγιναν ως τα τέλη του 16ου αιώνα. Τα ηλεκτρικά και τα μαγνητικά φαινόμενα, ήταν πάντα καλυμμένα με το πέπλο της δεισιδαιμονίας και του θεϊκού στοιχείου. Την προσπάθεια ερμηνείας αυτών των φαινομένων κυριαρχούσαν φανταστικές δοξασίες που άγγιζαν τα όρια της μαγείας.

    Το νερό άρχισε να κυλάει στο αυλάκι, όταν ένας άγγλος φυσικός, ο Ουίλιαμ Γκίλμπερτ (William Gilbert 1540-1603), γόνος ευκατάστατης οικογένειας με κλασική παιδεία, αποφάσισε να στραφεί προς την μελέτη των ηλεκτρικών και μαγνητικών φαινομένων. Ο Γκίλμπερτ σπούδασε Ιατρική και Μαθηματικά στο Κέιμπριτζ και αφού άσκησε για κάποια χρόνια την ιατρική, διορίστηκε εν τέλει φυσικός, στο Πανεπιστήμιο Queen Elizabeth I. Η βασίλισσα του άφησε ειδικό κληροδότημα για τις μελέτες του.

    Με τις πειραματικές έρευνες του Γκίλμπερτ, ουσιαστικά αρχίζει η σύγχρονη μελέτη του ηλεκτρισμού και του μαγνητισμού, η οποία κυλάει παράλληλα, καθώς τα φαινόμενα αυτά είναι ουσιαστικά αλληλένδετα. Το έργο του συνοψίζεται στην πραγματεία του De magnete, την οποία δημοσίευσε το 1600. Ο Γκίλμπερτ απέδειξε ότι πολλά ήταν τα σώματα που μπορούσαν να ηλεκτριστούν με τριβή (π.χ. θειάφι, γυαλί, εβονίτης, ξύλο κ.λπ.), και ανακαλώντας την εμπειρία του Θαλή και την ελληνική λέξη «ήλεκτρον», εισήγαγε το επίθετο «ηλεκτρικά», για να περιγράψει τα φαινόμενα αυτά. Σημαντική είναι η προσπάθεια του Γκίλμπερτ να διακρίνει τα ηλεκτρικά από τα μαγνητικά φαινόμενα, δείχνοντας, για παράδειγμα, ότι ο μαγνητίτης δεν απαιτεί ερέθισμα για να παρουσιάσει μαγνητικές ιδιότητες, ενώ το γυαλί και το κεχριμπάρι χρειάζεται να τριφτούν.

    Η απόπειρα του Γκίλμπερτ να ερμηνεύσει τα ηλεκτρικά φαινόμενα δεν απέβη ιδιαίτερα καρποφόρα και περιορίστηκε στην εισαγωγή αναθυμιάσεων και εκπομπών από τα ηλεκτρισμένα σώματα. Για περισσότερα από 200 χρόνια, οι ερευνητές που ασχολήθηκαν με τα ηλεκτρικά φαινόμενα, επινόησαν αναθυμιάσεις, εκροές, ρευστά, απέχοντας ωστόσο μακράν της ουσιαστικής κατανόησης της φύσης του ηλεκτρισμού. Ο ίδιος ο Νεύτων, 50 χρόνια μετά τον θάνατο του Γκίλμπερτ, παρόλο που γνώριζε την σημαντικότητα των ηλεκτρικών και μαγνητικών φαινομένων, ομολογεί την άγνοιά του για αυτά, τόσο στο μνημειώδες έργο του Principia Mathematica, όσο και στο βιβλίο του Opticks.

     Παρόλο που οι περισσότερες ιστορικές αναφορές στην εξέλιξη του ηλεκτρισμού ξεκινούν από τον Φραγκλίνο, η αλήθεια είναι ότι υπήρξαν πολλοί ερευνητές πριν από αυτόν, που μελέτησαν με προσοχή τα φαινόμενα που συνδέονταν με τον ηλεκτρισμό και τον μαγνητισμό, καταφέροντας να ξεπεράσουν της δυσκολίες, που σύμφωνα με τον Τζ. Τζ. Τόμσον, έμοιαζαν συχνά ανυπέρβλητες. Ας πάρουμε, λοιπόν, τα πράγματα απ’ την αρχή.
(συνεχίζεται...)

Share this article :

0 σχόλια:

Speak up your mind

Tell us what you're thinking... !

 
Support : Creating Website | Johny Template | Mas Template
Copyright © 2011. Orange Light Beams - All Rights Reserved
Template Created by Creating Website Inspired by Sportapolis Shape5.com
Proudly powered by Blogger